1312 در میان اولتراها
توضیحی دربارهی کتاب
«۱۳۱۲ در میان اولتراها؛ سفری با افراطیترین هواداران دنیا»
نوشتهی جیمز مونتاگیو، ترجمهی بهنام جعفرزاده و منتشرشده توسط انتشارات وزن دنیا ارائه میکنم.
کتاب «۱۳۱۲ در میان اولتراها» اثری است از روزنامهنگار، نویسنده و پژوهشگر حوزهی فوتبال و فرهنگ اجتماعی، جیمز مونتاگیو؛ نویسندهای که نامش با گزارشهای میدانی تند، جسورانه و پرخطر گره خورده است. مونتاگیو در این کتاب به قلب تاریک، پرهیجان، خشن و درعینحال پیچیدهی فرهنگ اولتراها نفوذ میکند؛ گروههایی از هواداران فوتبال که اغلب در رسانهها با واژههایی مانند آشوبگر، هولیگان یا هواداران افراطی توصیف میشوند، اما واقعیت حضور و تأثیرشان بسیار چندلایهتر از این برچسبهاست.
کتاب «۱۳۱2» صرفاً یک گزارش ورزشی نیست؛ بلکه مطالعهای میدانی، اجتماعی و انسانشناسانه دربارهی جنبش اولتراها در سراسر جهان است؛ پدیدهای که در بسیاری از کشورها به شکل گروههای منسجم، ایدئولوژیک و گاه شبهنظامی حضور دارند و نقشی پررنگ در سیاست، هویتسازی و تحولات اجتماعی بازی میکنند. مونتاگیو با سفر به دهها شهر و کشور، از بالکان و اروپای شرقی گرفته تا آمریکای جنوبی، خاورمیانه و حتی بخشهایی از آفریقا، تصویری زنده و بیواسطه از این گروهها ارائه میکند.
هدف و رویکرد نویسنده
رویکرد مونتاگیو، نقبی از فوتبال به جامعه است. او معتقد است فوتبال فقط یک ورزش نیست؛ آینهای است از ساختارهای اجتماعی، تنشهای سیاسی، محرومیت اقتصادی و تضادهای هویتی. اولتراها، بهعنوان گروههای حاشیهای اما پرقدرت، در این آینه نقشی کلیدی دارند.
نویسنده تلاش دارد بفهمد چرا جوانان زیادی در کشورهای متفاوت، از فرهنگها و طبقات مختلف، جذب گروههای اولترا میشوند. او دنبال پاسخهایی است برای پرسشهایی مانند:
- چه چیز اولتراها را از هواداران عادی فوتبال متمایز میکند؟
- چرا برخی از آنها توان تأثیرگذاری بر سیاست کشورها را دارند؟
- خشونت تا چه اندازه بخشی از هویت این گروههاست؟
- آیا اولترا بودن نوعی اعتراض است؟ یا نوعی فرار؟
- چگونه یک گروه هواداری میتواند هم ابزار مقاومت باشد و هم ابزار آشوب؟
در طول کتاب، مونتاگیو تلاش میکند از پیشداوری فاصله بگیرد. او نه قهرمانسازی میکند و نه شیطانیکردن. کار او مشاهدهی نزدیک است؛ مشاهدهای که گاه خطرناک و حتی جانفرساست.
ساختار و محتوای کتاب
کتاب در قالب فصلهایی روایت میشود که هر یک مربوط به یک کشور یا یک گروه اولتراست. این فصلها بهصورت خطی روایت نمیشوند؛ بلکه مانند قطعاتی کنار هم قرار میگیرند تا تصویر کلی را کامل کنند. مونتاگیو به کشورهایی سفر میکند که تنش سیاسی یا اجتماعی در آنها بالاست؛ کشورهایی که اولتراها نقشی فراتر از تشویق تیم دارند.
از جمله نقاطی که نویسنده به آنها سفر میکند:
- ایتالیا: تولد و قدرتگیری گروههای کلاسیک اولترا
- صربستان و کرواسی: اولتراهایی با سابقهی جنگهای قومی
- ترکیه: اوجگیری سیاسی گروههایی چون چارشیلار دِرنهگی
- مصر: نقش اولتراهای الاهلی در انقلاب ۲۰۱۱
- آرژانتین: بارابراس براواس و پیوندهایشان با سیاست و مافیا
- ایران یا خاورمیانه (در برخی نسخهها اشاره میشود) و موضوع کنترل هواداران
هر فصل شبیه به یک روایت مستقل است که از زاویهی دید یک پژوهشگر-ماجراجو نوشته شده: ورود به محلهها، حضور در میان گروههای خشن، مشاهدهی تمرینها، شرکت در نشستها و حتی تجربهی لحظاتی که امنیت جانی نویسنده به خطر میافتد.
مفهوم «۱۳۱۲» و معنای آن
عنوان کتاب، عدد ۱۳۱۲، اشارهای رمزی به عبارتی است که در میان برخی گروههای اولترا و هولیگان رایج است. این عدد در فرهنگ خیابانی بهصورت خاص رمزگذاری شده و معنای معترضانه و ضدقدرت دارد. نویسنده این عنوان را انتخاب کرده تا نشان دهد اولتراها، در بسیاری از کشورها، نهفقط هوادار فوتبال، بلکه بخشی از جریانهای اعتراضی و ضدسیستمی هستند.
اولتراها بهعنوان جنبش اجتماعی
یکی از محورهای مهم کتاب، بررسی اولتراها بهعنوان گروههایی است که مجموعهای پیچیده از ارزشها، آیینها و کدهای درونی دارند. از نگاه نویسنده:
- اولترا بودن برای بسیاری از جوانان، راهی برای یافتن هویت است.
- این گروهها گاهی پناهگاه طبقاتی و عاطفی میشوند.
- آنها ساختارهای شبهارتشی دارند: فرمانده، واحدهای عملیاتی، خطوط دفاعی.
- در برخی کشورها، اولتراها به نیروی سیاسی تبدیل میشوند و بر خیابانها تأثیر میگذارند.
- خشونت، بخش تاریک این گروههاست؛ اما اغلب، ریشهای در بیعدالتی اجتماعی و محرومیت دارد.
همین پیچیدگیهاست که مونتاگیو تلاش میکند بدون طرح قضاوت، آنها را نشان دهد.
زبان و سبک روایت
زبان کتاب بیپرده، روزنامهنگارانه و سرشار از جزئیات میدانی است. مونتاگیو با قلمی تند و سینمایی لحظات را توصیف میکند؛ از دود آتشبازیها و شعارهای کرکننده گرفته تا حس ترس در کوچههای تاریک نزدیک استادیومها.
این سبک باعث میشود خواننده نه تنها بخواند، بلکه تجربه کند. او همراه نویسنده در میان جمعیت راه میرود، میدود، فریاد میزند و گاهی ترس را احساس میکند.
اهمیت کتاب برای مخاطب امروز
«۱۳۱۲» فقط کتابی دربارهی فوتبال و خشونت نیست؛ دربارهی هویت، جوانی، اعتراض، سیاست و جامعه است. برای خوانندهی ایرانی نیز جذاب است، زیرا نشان میدهد پدیدهی هواداری افراطی فقط محدود به چند کشور خاص نیست، بلکه بخشی از جریانهای جهانی است.
کتاب برای کسانی مناسب است که:
- به جامعهشناسی فوتبال علاقهمندند
- دنبال روایتهای میدانی و واقعیاند
- دوست دارند ارتباط میان سیاست و فوتبال را بفهمند
- به سفرنامههای پرهیجان علاقه دارند
- یا میخواهند لایههای پنهان فرهنگ هواداری را درک کنند
جمعبندی
«۱۳۱۲ در میان اولتراها» روایتی است جذاب، پرکشمکش و واقعگرایانه از جهان ناشناختهی اولتراها؛ گروههایی که برای بسیاری از ما فقط تیتر خبری هستند، اما در بطن جامعه، ریشههایی عمیق دارند. مونتاگیو با شجاعت و کنجکاوی، به دل این گروهها قدم میگذارد تا نجوای پنهانشان را بشنود؛ نجواهایی دربارهی خشم، رفاقت، اعتراض، ناامیدی و رؤیای رهایی.
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.